παιδίατρος ιατρικές συμβουλές επείγοντα περιστατικά παιδιατρικά πυρετός άρρωστο παιδί Ρέθυμνο Κρήτη
     
 
παιδίατρος παιδιατρικά επείγοντα Ρέθυμνο Κρήτη
ενδιαφέροντα sites παιδίατρος Ρέθυμνο Κρήτη
παιδιατρικές συμβουλές παιδίατρος Ρέθυμνο Κρήτη Επικοινωνήστε μαζί μας. Νίκος Βαράκης, παιδίατρος, Ρέθυμνο Κρήτη
ένας παιδίατρος και πατέρας μοιράζεται τις γνώσεις, 
τις εμπειρίες και την αγάπη του για τη σωστή ανατροφή των παιδιών μας.
 
 

Βλαστοκύτταρα, που κρύβεται η αλήθεια και που η εκμετάλλευση;

Πρόκειται για ένα διαφωτιστικό άρθρο από τον Κο Δημήτρη Αναγνωστάκη Καθηγητή Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών , που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Παιδί, Υγεία & Ανατροφή, τεύχος 47 Δεκέμβριος 2008 - Φεβρουάριος 2009.

«Αν θέλεις (για κάποιους γονείς «αν μπορείς») πλήρωσε τώρα, και πιθανά σώσε το παιδί σου αύριο!»

""


Ο γονιός, που συνήθως δεν είναι ειδικός, καλείται να πάρει μια δύσκολη απόφαση. Το δίλημμα, όπως συχνά τίθεται από τις ιδιωτικές τράπεζες φύλαξης ομφαλικού αίματος αγγίζει τα όρια του ηθικού.

Όντας εκτός από παιδίατρος και γονιός, καταθέτω την προσωπική μου επιστημονική άποψη, ελπίζοντας να σας βοηθήσω να πάρετε τη σωστή απόφαση απαντώντας στην ερώτηση «Τι είναι επιτέλους αυτά τα βλαστοκύτταρα και τι να κάνω;» (στο “Συχνά με ρωτούν”). Είμαι υπέρ της φύλαξης ομφαλικού αίματος, όχι όμως σε ιδιωτική αλλά σε δημόσια τράπεζα. Στο ίδιο συμπέρασμα πιστεύω θα καταλήξετε και εσείς βλέποντας το άκρως διαφωτιστικό ντοκυμαντέρ που έχει προβληθεί στην ΝΕΤ με τίτλο "ΤΟ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΚΥΤΤΑΡΟ".

Εδώ όμως, θα απολαύσετε το άρθρο του Καθηγητή Δημήτρη Αναγνωστάκη:

Αίμα από τον πλακούντα που φυλάσσεται στις τράπεζες βλαστοκυττάρων:
Θαυματουργό φάρμακο ή κερδοσκοπικό εμπόριο ελπίδας;
""

Εδώ και αρκετά χρόνια οι ειδικοί γιατροί είχαν καταφέρει να αντιμετωπίσουν ικανοποιητικά αρκετά νοσήματα του αίματος (π.χ. λευχαιμίες) και γενικά νοσήματα (π.χ. μεσογειακή αναιμία) με τη λεγόμενη μεταμόσχευση στους ασθενείς μυελού των οστών που είχαν πάρει από υγιείς «δότες».

Η επιτυχία της μεταμόσχευσης οφείλεται στο γεγονός ότι στον μυελό των οστών από υγιείς δότες υπάρχουν πολλά ειδικά κύτταρα (τα λεγόμενα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα ΑΑΚ), τα οποία πολλαπλασιάζονται γρήγορα και που μεταμοσχευόμενα, ύστερα από κατάλληλη διαδικασία στον ασθενή-λήπτη, συντελούν στην αποκατάσταση της λειτουργίας του δικού του μυελού των οστών που ανεπαρκεί. Μερικά από τα νοσήματα που αντιμετωπίζονται με μεταμόσχευση ΑΑΚ φαίνονται στον πίνακα 1.

Πίνακας 1 Νοσήματα που αντιμετωπίζονται με μεταμόσχευση ΑΑΚ

Αιματολογικά Γενετικά Νεοπλασματικά
Απλαστική αναιμία Πρωτοπαθείς ανοσοανεπάρκειες Νευροβλάστωμα
Λευχαιμίες Μεσογειακή αναιμία  
Μυελοδυσπλασίες Δρεπανοκυτταρική αναιμία  
Λέμφωμα Αναιμία Fanconi  

 

""

Μέχρι πριν από δύο δεκαετίες, αποκλειστική πηγή ΑΑΚ ήταν ο μυελός των οστών από υγιείς εθελοντές ενήλικους δότες. Το 1974, στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό «Blood» δημοσιεύθηκε μελέτη, η οποία υποστήριζε ότι το αίμα του νεογνού, και κυρίως το αίμα του ομφάλιου λώρου και του πλακούντα, αυτό που ονομάζεται ομφαλο-πλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) περιέχει μεγάλο αριθμό ΑΑΚ.

Έτσι άρχισε εντατική έρευνα πάνω στην ιδιότητα αυτή του αίματος του ομφάλιου λώρου, η οποία κατέληξε το 1988 στην πρώτη επιτυχημένη μεταμόσχευση σε μικρό ασθενή με μια σοβαρή αναιμία (αναιμία Fanconi) από ομφαλικό αίμα του συμβατού αδερφού του.

Έκτοτε οι εξελίξεις υπήρξαν ραγδαίες και κατέδειξαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τα πλεονεκτήματα των ΑΑΚ του ΟΠΑ σε σχέση με τα αντίστοιχα κύτταρα από τον μυελό των οστών που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα για μεταμόσχευση.

Έτσι τα ΑΑΚ του ΟΠΑ:

  1. Είναι πιο νεαρά και άωρα κύτταρα και, επομένως, επιζούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
  2. Πολλαπλασιάζονται εκατοντάδες φορές περισσότερο από τα κύτταρα του μυελού των οστών και
  3. Επειδή είναι άωρα, έχουν μικρότερη αντιγονικότητα, που σημαίνει μικρότερη πιθανότητα να «απορριφθούν» από τον λήπτη.

Επιπλέον, το ΟΠΑ έχει τρία ακόμα σημαντικά πλεονεκτήματα:

  1. Συλλέγεται σχετικά εύκολα, χωρίς κανένα κίνδυνο ή ταλαιπωρία για τον δότη.
  2. Εφόσον προηγουμένως έχει ελεγχθεί η έγκυος που θα δώσει το ΟΠΑ, ο κίνδυνος μετάδοσης νόσων είναι ανύπαρκτος.
  3. Εφόσον τα κύτταρα του ΟΠΑ έχουν σχετικά μειωμένη αντιγονικότητα, δεν απαιτείται πλήρης συμβατότητα μεταξύ δότη και λήπτη, προϋπόθεση απολύτως απαραίτητη στη μεταμόσχευση μυελού των οστών.

Τα παραπάνω οδήγησαν στην παραδοχή ότι το ΟΠΑ αποτελεί σημαντική εναλλακτική πηγή ΑΑΚ για μεταμόσχευση, αντί των κυττάρων από τον μυελό των οστών. Και η παραδοχή αυτή με τη σειρά της οδήγησε στην ανάγκη δημιουργίας χώρων φύλαξης του ΟΠΑ. Έτσι δημιουργήθηκαν οι λεγόμενες τράπεζες ΟΠΑ ή, όπως κακώς ονομάζονται, τράπεζες βλαστοκυττάρων.

Οι τράπεζες αυτές διακρίνονται σε δημόσιες και ιδιωτικές. Στις δημόσιες φυλάσσεται ανώνυμα το ΟΠΑ που δόθηκε από διάφορους δότες. Το αίμα αυτό δίνεται δωρεάν σε όποιο άτομο το έχει ανάγκη σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Αντίθετα, στις ιδιωτικές φυλάσσεται ΟΠΑ-έπειτα από πληρωμή των γονέων- για «ιδία» χρήση εντός της οικογένειας.

Οι πρώτες τράπεζες ιδρύθηκαν πριν από 20 περίπου χρόνια στις ΗΠΑ, στην Ιταλία και αλλού. Στη χώρα μας, η πρώτη ""δημόσια τράπεζα άρχισε να λειτουργεί το 2004 και αποτελεί επιστημονική και ανθρωπιστική προσφορά του ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών. Η τράπεζα αυτή συνεργάζεται στενά με το μαιευτήριο Μ. Ηλιάδη και το Μαιευτικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αττικό» και επιπλέον δέχεται αίμα από οποιοδήποτε μαιευτήριο –δημόσιο ή ιδιωτικό- από κάθε πόλη της Ελλάδος, αφού έχει προηγηθεί συνεννόηση. Για τη σωστή συλλογή του αίματος αποστέλλεται στον υπεύθυνο μαιευτήρα το κατάλληλο υλικό (σάκος συλλογής κ.α.) με σαφείς οδηγίες για τη σωστή λήψη, τη συντήρηση και την κατάλληλη μεταφορά του υλικού.

Διευθύντρια της Τράπεζας αυτής είναι η κ. Σταυροπούλου – Γκιόκα και τα τηλέφωνα επικοινωνίας είναι 210-6597697 και 6945320205, όπου δίνονται πρόθυμα πληροφορίες κάθε εργάσιμη μέρα. Πληροφορίες θα βρείτε και στο διαδικτυακό χώρο της τράπεζας www.hcbb.gr.

Οι λειτουργίες μιας σωστής τράπεζας ΟΠΑ αναγράφονται στον πίνακα 2.

Πίνακας 2 Οι λειτουργίες της Τράπεζας ΟΠΑ συνίστανται:

  1. Στην ενημέρωση και τον έλεγχο των μητέρων (ιστορικό, έλεγχος για ιογενείς κυρίως λοιμώξεις, π.χ. ηπατίτιδα Β).
  2. Στη συλλογή μονάδων ΟΠΑ (γίνεται μετά τον τοκετό και τη διατομή του ομφάλιου λώρου-ποσότητα που συλλέγεται συνήθως 80-120ml).
  3. Στον έλεγχο της καταλληλότητας της μονάδας (κατάλληλη αν περιέχεi >2.0x107 AAK/kg αίματος).
  4. Στον έλεγχο της μονάδας για λοίμωξη και στην τυποποίηση των αντιγόνων HLA.
  5. Στην κρυοσυντήρηση (τελικά το ΟΠΑ συντηρείται στους –196°C σε υγρό άζωτο).

Πρέπει να τονιστεί η ανάγκη για έλεγχο της καταλληλότητας της μονάδας που συλλέχθηκε. Κατάλληλη θεωρείται η μονάδα που περιέχει ικανοποιητικό αριθμό ΑΑΚ (>2, 0x107 ΑΑΚ ανά kg αίματος).

Η παγκόσμια πρακτική αλλά και η ελληνική έχει δείξει ότι 60-70% των μονάδων που συλλέγονται δεν έχουν ικανοποιητικό αριθμό ΑΑΚ, επομένως είναι ακατάλληλες και δεν οδηγούνται στο επόμενη στάδιο, την κρυοσυντήρηση.

Όσον αφορά την κρυοσυντήρηση, σημειώνεται ότι είναι μια πολύπλοκη και ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, κατά την οποία το ΟΠΑ σε διάφορες φάσεις ψύχεται σταδιακά, ώστε τελικά να φτάσει στου -196°C, όπου και συντηρείται.

Υπολογίζεται ότι, εάν το ΟΠΑ συντηρηθεί σωστά, είναι κατάλληλο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για 20 χρόνια από τη συλλογή του.

Η χρήση του ΟΠΑ για μεταμόσχευση παρουσιάζει αύξηση διεθνώς. Στη χώρα μας, στην ειδική μονάδα για παιδιά του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία», στα 15 χρόνια λειτουργίας της, έχουν γίνει 430 μεταμοσχεύσεις ΑΑΚ. Από αυτές οι 23 έγιναν με χρήση ΟΠΑ σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 15 ετών.

Τα αποτελέσματα των μεταμοσχεύσεων ήταν πολύ καλά (σε περιπτώσεις μεσογειακής αναιμίας) μέχρι ικανοποιητικά (σε περιπτώσεις λευχαιμίας).

Τα στοιχεία αυτά μου δόθηκαν με μεγάλη προθυμία από τον κ. Στέλιο Γραφάκο, διευθυντή της Μονάδας Μεταμόσχευσης στο Νοσοκομείο Παίδων "Αγία Σοφία", τον οποίο και ευχαριστώ.

Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, και στην Ελλάδα γίνονται τέτοιες μεταμοσχεύσεις, και μάλιστα με επιτυχία που συγκρίνεται με την αντίστοιχη σημαντικών κέντρων του εξωτερικού.

Πού υπάρχει, λοιπόν, το πρόβλημα και γιατί η έγκυος αντιμετωπίζει δίλημμα;

Το πρόβλημα βρίσκεται στην ύπαρξη των ιδιωτικών τραπεζών φύλαξης του αίματος, δηλ. στις ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων. Η ιδιωτική φύλαξη στις τράπεζες αυτές αποτελεί απόφαση αρκετών γονέων, οι οποίοι –κατακλυζόμενοι από όμορφα πολύχρωμα φυλλάδια στους χώρους αναμονής των διαφόρων μαιευτηρίων- θεωρούν ότι με την ιδιωτική φύλαξη προσφέρουν μία «βιολογική» ασφάλεια στο παιδί τους.

Δυστυχώς γι’ αυτούς, τα πράγματα δεν είναι έτσι, όπως προκύπτει τόσο από βιβλιογραφικά δεδομένα όσο και από αξιόπιστους επιστημονικούς φορείς που έχουν ασχοληθεί με το θέμα.

Καταρχήν, πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι από τα νοσήματα τα οποία μπορούν να αντιμετωπιστούν με μεταμόσχευση ΑΑΚ (βλέπε πίνακα 1) πολύ λίγα αντιμετωπίζονται με τη λεγόμενη αυτόλογη μεταμόσχευση, δηλαδή με μεταμόσχευση από κύτταρα του ιδίου ατόμου που τα παραχώρησε. Με άλλα λόγια, το ΟΠΑ που «έδωσε» για φύλαξη ένα παιδί μόνο σπάνια θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά από το ίδιο παιδί. Φυσικά το αίμα αυτό θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άλλο μέλος της οικογένειάς του (ετερόλογη μεταμόσχευση).

Στον πίνακα 3 φαίνονται οι ενδείξεις για αυτόλογη και ετερόλογη μεταμόσχευση ΑΑΚ.

Πίνακας 3 Ενδείξεις για αυτόλογη και ετερόλογη μεταμόσχευση

Νόσος Ετερόλογη Αυτόλογη
Λευχαιμία Αποτελεσματική Αμφιλεγόμενη
Λέμφωμα Αποτελεσματική Αμφιλεγόμενη
Απλαστική αναιμία Αποτελεσματική Δεν ενδείκνυται
Αιμοσφαιρινοπάθειες Αποτελεσματική Δεν ενδείκνυται
Μεταβολικά νοσήματα Αμφιλεγόμενη Δεν ενδείκνυτα

 

Συμπερασματικά τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα καταλήγουν στις παρακάτω διαπιστώσεις (Netcord 4th edition Febr.2008):

  1. Η πιθανότητα να χρειαστεί ένα παιδί τα δικά του αποθηκευμένα κύτταρα του ΟΠΑ για μελλοντική μεταμόσχευση εκτιμάται ότι είναι 1:100.000 έως 1:200.000.
  2. Μέχρι σήμερα έχει χρειαστεί να γίνουν διεθνώς ελάχιστες αυτόλογες μεταμοσχεύσεις ΟΠΑ από «ιδιωτική» φύλαξη.
  3. Η ιδιωτική φύλαξη είναι αποδεκτή μόνο για οικογένειες με σπάνια νοσήματα ή για οικογένειες με ανάγκη άμεσα διαθέσιμου ΟΠΑ σε κάποιο μέλος της οικογένειας.

""


Επιπλέον το κόστος λειτουργίας των τραπεζών συντήρησης ΟΠΑ είναι πολύ υψηλό και έτσι δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσον οι ιδιωτικές αυτές τράπεζες, οι οποίες ασφαλώς λειτουργούν με γνώμονα το κέρδος, είναι σε θέση να συλλέξουν, να κατεργαστούν και να συντηρήσουν σωστά το ΟΠΑ ώστε να είναι κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί όταν και εφόσον χρειασθεί.


Για τους λόγους αυτούς, ύστερα από αίτημα του τότε προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ρομάνο Πρόντι, η αρμόδια Ομάδα Ηθικής και Δεοντολογίας της Ε.Ε. γνωμοδότησε το 2004 με πολύ κομψό τρόπο ότι «Οι τράπεζες αυτές (δηλαδή οι ιδιωτικές) υπόσχονται περισσότερα απ’ ό,τι μπορούν να πραγματοποιήσουν. Οι δραστηριότητες τέτοιου είδους τραπεζών εγείρουν σοβαρές ηθικές επικρίσεις».

Τέλος, ένας άλλος κίνδυνος που κρύβεται πίσω από τις ιδιωτικές αυτές τράπεζες είναι ότι η ανάπτυξή τους αναστέλλει, κατά κάποιο τρόπο, τη λειτουργία των δημόσιων τραπεζών και στερεί από τα κοινωφελή ιδρύματα μοσχεύματα που θα ήταν απολύτως απαραίτητα για τη σωτηρία ασθενών.

Για τούτο, η σημερινή θέση των αρμόδιων επιστημονικών φορέων είναι:

  • ΝΑΙ στη φύλαξη του ΟΠΑ στις δημόσιες τράπεζες.
  • ΜΕΓΑΛΗ ΕΠΙΦΥΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ στις ιδιωτικές τράπεζες.
twitter blog
facebook youtube
2011 Παιδίατρος Βαράκης Νίκος | Γερακάρη 73 Ρέθυμνο | Τηλ: 28310 20100 | Κινητό: 6977989326 | Φαξ: 28310 20199 | e-mail: nikosvarakis@paidiatre.gr

Ρέθυμνο HOTSoft.gr σχεδιασμός, κατασκευή, Προώθηση ιστοσελίδων, Κρητη SEO. Ρέθυμνο Aσύρματα δίκτυα WiFi, Δομημένη καλωδίωση, έξυπνο σπίτι. Rethymno Website Design, Web Development, Web site Promotion, SEO Crete SEM.
powered by HOTSoft.gr
internet, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες